Χανταϊός: Τα επικίνδυνα συμπτώματα που παραπέμπουν σε γρίπη – Πώς θα τα ξεχωρίσεις

Επειδή δεν υπάρχει ειδική θεραπεία ή εμβόλιο για τον χανταϊό οι επιστήμονες παρακολουθούν με επιφύλαξη τις εξελίξεις γύρω από την επιδημία στο κρουαζιερόπλοιο.
Τρεις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από επιδημία χανταϊού (hantavirus) σε κρουαζιερόπλοιο που έπλεε στον Ατλαντικό Ωκεανό. Τα κρούσματα καταγράφηκαν στο κρουαζιερόπλοιο «MV Hondius», το οποίο πραγματοποιούσε ταξίδι από την Αργεντινή προς το Πράσινο Ακρωτήρι. Οι υγειονομικές αρχές διερευνούν τις συνθήκες υπό τις οποίες εκδηλώθηκε η επιδημία, καθώς ο ιός μεταδίδεται κυρίως στον άνθρωπο μέσω επαφής με τρωκτικά ή τα εκκρίματά τους.

Μέχρι στιγμής υπάρχουν τρια βασικά σενάρια ως προς τη διασπορά του ιού στο κρουαζιερόπλοιο. Είτε να υπήρξε έκθεση σε μολυσμένα τρωκτικά ή σε μολυσμένους χώρους στο ίδιο το πλοίο, για παράδειγμα σε αποθηκευτικούς χώρους ή κλειστές καμπίνες. Είτε η έκθεση να έγινε νωρίτερα, πριν από την επιβίβαση ή κατά τη διάρκεια δραστηριοτήτων γεγονός που θεωρείται και πιο πιθανό, ακριβώς λόγω της μεγάλης περιόδου επώασης είτε η μετάδοση να έγινε από άνθρωπο σε άνθρωπο με τους ειδικούς να σημειώνουν ότι αυτό είναι «θεωρητικά εύλογο, αλλά εξαιρετικά απίθανο σενάριο».

Ο χανταϊός είναι γνωστός για την πρόκληση σοβαρών ασθενειών, οι οποίες μπορεί να ξεκινούν με συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη και να εξελίσσονται σε σοβαρή αναπνευστική ή νεφρική ανεπάρκεια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ειδικά στο Ανατολικό Ημισφαίριο, έχει συνδεθεί με αιμορραγικό πυρετό και νεφρικές επιπλοκές.

Πώς προκαλείται το πνευμονικό σύνδρομο από χανταϊό
Το πνευμονικό σύνδρομο από χανταϊό είναι μια σπάνια λοιμώδης νόσος που ξεκινά με συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη και μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα σε σοβαρή και απειλητική για τη ζωή κατάσταση, προκαλώντας προβλήματα στους πνεύμονες και στην καρδιά. Η νόσος, γνωστή και ως καρδιοπνευμονικό σύνδρομο από χανταϊό, προκαλείται από διάφορα στελέχη του ιού που μεταφέρονται από διαφορετικά είδη τρωκτικών, με πιο συχνό φορέα στη Βόρεια Αμερική το ελάφι-ποντίκι. Η μόλυνση συνήθως συμβαίνει μέσω εισπνοής του ιού που έχει γίνει αερομεταφερόμενος από ούρα, κόπρανα ή σάλιο μολυσμένων τρωκτικών σύμφωνα με την Mayoclinic.

Τα ύποπτα συμπτώματα και ο χρόνος επώασης
Ο χρόνος επώασης είναι συνήθως 2 έως 3 εβδομάδες και η νόσος εξελίσσεται σε δύο στάδια. Στο αρχικό στάδιο εμφανίζονται πυρετός, ρίγη, μυϊκοί πόνοι και πονοκέφαλος, ενώ αρκετοί ασθενείς μπορεί να παρουσιάσουν ναυτία, πόνο στο στομάχι, εμετό ή διάρροια. Στη συνέχεια, η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί με βλάβη στους πνεύμονες, συσσώρευση υγρού και σοβαρή δυσλειτουργία πνευμόνων και καρδιάς, με συμπτώματα όπως βήχα, δύσπνοια, χαμηλή αρτηριακή πίεση και αρρυθμίες.

Πιστεύεται ότι ο ιός μπορεί να επιβιώσει έως και τέσσερις ημέρες, ανάλογα με τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Ωστόσο, συνιστάται οποιοσδήποτε εσωτερικός χώρος να παραμένει κενός για τουλάχιστον μία εβδομάδα μετά από απεντόμωση ή απομάκρυνση τρωκτικών. Ο ιός μεταδίδεται αερομεταφερόμενα μέσω σάλιου, ούρων ή κοπράνων και μπορεί να εισπνευστεί, να μεταδοθεί μέσω δαγκώματος ή μέσω επαφής με μολυσμένες επιφάνειες και στη συνέχεια επαφής με στόμα. Καθώς έχουν καταγραφεί λίγα περιστατικά, δεν υπάρχει πλήρης κατανόηση της νόσου στον άνθρωπο. Ωστόσο, εκτιμάται ότι η περίοδος επώασης κυμαίνεται από 1 έως 8 εβδομάδες μετά την έκθεση.

Η μετάδοση γίνεται κυρίως με εισπνοή μολυσμένων σωματιδίων από φωλιές ή περιττώματα, αλλά και μέσω κατανάλωσης μολυσμένης τροφής, επαφής με μολυσμένες επιφάνειες ή σπανιότερα από δάγκωμα τρωκτικού. Όταν ο ιός φτάσει στους πνεύμονες, προκαλεί διαρροή στα μικρά αιμοφόρα αγγεία, οδηγώντας σε πνευμονικό οίδημα και σοβαρή αναπνευστική και καρδιακή ανεπάρκεια. Άλλη μορφή της νόσου που προκαλείται από διαφορετικά στελέχη είναι ο αιμορραγικός πυρετός με νεφρικό σύνδρομο, που επηρεάζει κυρίως τα νεφρά και εμφανίζεται σε Ευρώπη, Ασία και Αφρική. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε αγροτικές περιοχές ή σε χώρους με παρουσία τρωκτικών, όπως αποθήκες, εγκαταλελειμμένα κτίρια, εξοχικά, σοφίτες και εργοτάξια. Επικίνδυνες δραστηριότητες θεωρούνται ο καθαρισμός τέτοιων χώρων ή φωλιών χωρίς προστασία και η εργασία σε περιβάλλοντα με αυξημένη έκθεση σε τρωκτικά.

Η νόσος μπορεί να εξελιχθεί ραγδαία και να αποβεί θανατηφόρα, με ποσοστά θνητότητας που φτάνουν το 30% έως 50% σε ορισμένα στελέχη. Επειδή δεν υπάρχει ειδική θεραπεία, η πρόληψη είναι καθοριστική και περιλαμβάνει αποφυγή επαφής με τρωκτικά, σφράγισμα εισόδων σε κτίρια, σωστή αποθήκευση τροφίμων, χρήση παγίδων και ασφαλή καθαρισμό με προστατευτικό εξοπλισμό και απολυμαντικά.

Καμπανάκι από την καθηγήτρια Ψαλτοπούλου: Η διασπορά γίνεται από τα ποντίκια όπως και στην λεπτοσπείρωση
Μιλώντας στο ΕΡΤnews και την εκπομπή «Live Now», η καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, διευκρίνισε ότι πρόκειται για έναν ιό, «ο οποίος εμφανίζεται κυρίως στην Αμερική, Βόρεια και Νότια και στην Ασία, ενώ υπάρχουν κάποια σποραδικά περιστατικά στα Βαλκάνια και κυρίως στην Ευρώπη το συναντάμε και στις σκανδιναβικές χώρες».

Η είδηση της ημέρας
Καιρός: Δυσάρεστα νέα για Ιούνιο και Ιούλιο – Τι δείχνει το ECMWF για την Ελλάδα
Όπως εξήγησε, ετησίως μπορεί να υπάρχουν περισσότερα από 100.000 περιστατικά σε όλο τον κόσμο, με τις περισσότερες λοιμώξεις να είναι ήπιες. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι «από τον χανταϊό μπορεί να πεθάνει κάποιος». Στη συνέχεια, η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου παραλλήλισε τον χανταϊό με τη λεπτοσπείρωση που απασχόλησε πρόσφατα την Ελλάδα, μετά την επιβεβαίωση θανατηφόρου κρούσματος.

Η μετάδοση του ιού συνδέεται όπως και στη λεπτοσπείρωση με τα τρωκτικά. «Και τα δύο έχουν κοινό τα τρωκτικά, δηλαδή μολυσμένα τρωκτικά μπορεί να επιφέρουν θάνατο λόγω των μολυσματικών ασθενειών που κουβαλούν», τόνισε και έπειτα από ερώτηση για τη μετάδοση του ιού, εξήγησε, ότι στην περίπτωση του χανταϊού εισπνέουμε από τα βιολογικά υγρά μολυσμένων τρωκτικών.

Αναφορικά με τους τρεις θανάτους που σημειώθηκαν σε κρουαζιερόπλοιο το οποίο διέσχιζε τον Ατλαντικό, η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου σχολίασε, ότι «μάλλον -όπως αναφέρει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας- επειδή έχει μακρύ χρόνο επώασης, δηλαδή 2-3 εβδομάδες, μπορεί αυτά τα τρωκτικά να μην βρίσκονταν στο κρουαζιερόπλοιο, αλλά τα άτομα αυτά -που είναι Ολλανδοί- να είχαν μολυνθεί και νωρίτερα».

Τι πρέπει να προσέχουμε:

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στα μέτρα πρόληψης, κυρίως για όσους καθαρίζουν εξοχικές κατοικίες ή αγροτικούς χώρους:

Να απομακρύνονται παιδιά και κατοικίδια από τον χώρο
Να χρησιμοποιούνται γάντια και κατάλληλος ρουχισμός (μακριά ρούχα, κλειστά παπούτσια)
Να προηγείται καλός αερισμός των χώρων πριν από τον καθαρισμό γιατί και με την εισπνοή υπάρχουν σποραδικά περιστατικά ή μολυσμένα στάσιμα νερά, όπως και με τη λεπτοσπείρωση
Να αποφεύγεται η έκθεση σε σκόνη ή στάσιμα νερά που μπορεί να έχουν μολυνθεί από τρωκτικά
Ο χανταϊός τόνισε ότι δεν έχει ούτε αντιβιοτικά, ούτε υπάρχει ειδική αντιική αγωγή, ούτε εμβόλιο, ενώ σε ορισμένες βαριές περιπτώσεις, μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο. Τέλος, η καθηγήτρια ρωτήθηκε «πόσο εύκολη» κρίνεται η διασπορά του ιού. Όπως απάντησε «διασπορά δεν γίνεται -παρά σπανίως- από άνθρωπο σε άνθρωπο. Έχει παρατηρηθεί και αυτό αλλά είναι σπάνιο. Κυρίως η διασπορά είναι από τα βιολογικά υγρά των τρωκτικών. Και το αναφέρω και για τον χανταϊό αλλά και τη λεπτοσπείρωση που μπορεί να τη δούμε και πιο συχνά στη χώρα μας».

Πώς μπορούμε να προστατευτούμε από τον χανταϊό
Ο ιός μεταδίδεται κυρίως μέσω του αέρα, επομένως η πρόληψη σχετίζεται με την αποφυγή εισπνοής μολυσμένων σωματιδίων. Σε χώρους με περιττώματα τρωκτικών, είναι σημαντικό να υγραίνεται η περιοχή ώστε να μειωθεί η διασπορά σωματιδίων, χρησιμοποιώντας απολυμαντικά, χλωρίνη ή αλκοόλη. Επίσης, ο καλός αερισμός του χώρου είναι απαραίτητος. Κατά τον καθαρισμό πρέπει να χρησιμοποιούνται μάσκα υψηλής προστασίας (N95), γάντια και προστατευτικά ρούχα. Μετά τον καθαρισμό απαιτείται σχολαστικό πλύσιμο χεριών και απολύμανση.

Χανταϊός: Τα συμπτώματα που θυμίζουν γρίπη – Τι αναφέρει ο καθηγητής Ιολογίας, Γιώργος Σουρβίνος στο Cretaone

Με συμπτώματα παρόμοια με εκείνα της γρίπης εμφανίζεται ο χανταϊός, προκαλώντας ανησυχία αλλά όχι πανικό, σύμφωνα με όσα ανέφερε πρόσφατα στο Cretaone 102,3 ο Καθηγητής Ιολογίας και Διευθυντής του Ιολογικού Εργαστηρίου Κρήτης, Γιώργος Σουρβίνος, μιλώντας στη δημοσιογράφο Αντιγόνη Ανδρεάκη.

Ο καθηγητής αναφέρθηκε στα χαρακτηριστικά του ιού, στα βασικά συμπτώματα που παρουσιάζουν οι ασθενείς, αλλά και στο κατά πόσο υπάρχει κίνδυνος εμφάνισης κρουσμάτων στη χώρα μας, επισημαίνοντας την ανάγκη για ενημέρωση και προσοχή, χωρίς υπερβολική ανησυχία.

Για τον ιό, τα χαρακτηριστικά του αλλά και το κατά πόσο υπάρχει κίνδυνος για τη χώρα μας, μίλησε στο Cretaone 102,3 και στη δημοσιογράφο Αντιγόνη Ανδρεάκη, ο Καθηγητής Ιολογίας και Διευθυντής του Ιολογικού Εργαστηρίου Κρήτης, Γιώργος Σουρβίνος.
Η μεγάλη περίοδος επώασης του ιού – που μπορεί να φτάσει από 1 έως και 8 εβδομάδες – καθιστά ιδιαίτερα δύσκολο τον εντοπισμό της πηγής μόλυνσης.

Την ίδια στιγμή, λόγω της καθυστερημένης εκδήλωσης των συμπτωμάτων, δεν αποκλείεται να εμφανιστούν και νέα περιστατικά.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι, σύμφωνα με τον καθηγητή, στην Ελλάδα δεν έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα περιστατικά χανταϊού.

Παρόλα αυτά, σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχουν εμφανιστεί μεμονωμένα – κυρίως εισαγόμενα – κρούσματα, κάτι που δείχνει ότι η επαγρύπνηση είναι απαραίτητη.

Τα συμπτώματα που μοιάζουν με… γρίπη
Ένα από τα βασικά προβλήματα του χανταϊού είναι ότι στην αρχική του φάση δεν ξεχωρίζει εύκολα.

Τα πρώτα συμπτώματα είναι κοινά με άλλες ιογενείς λοιμώξεις και περιλαμβάνουν:

πυρετό
μυϊκούς πόνους
έντονη κόπωση
πονοκέφαλο
ζάλη
κοιλιακά προβλήματα

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα πολλοί ασθενείς να θεωρούν ότι πρόκειται για μια απλή γρίπη.

Οι σοβαρές επιπλοκές
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η νόσος μπορεί να εξελιχθεί σε δύο ιδιαίτερα επικίνδυνες μορφές:

Πνευμονικό σύνδρομο, που οδηγεί σε αναπνευστική ανεπάρκεια
Αιμορραγικό πυρετό με νεφρικό σύνδρομο, που προκαλεί εσωτερικές αιμορραγίες και νεφρική ανεπάρκεια

Πρόκειται για καταστάσεις που μπορούν να αποβούν μοιραίες, όπως συνέβη και στην περίπτωση των επιβατών του κρουαζιερόπλοιου.

Υπάρχει θεραπεία;
Σύμφωνα με τον καθηγητή, δεν υπάρχει ούτε εμβόλιο ούτε ειδική θεραπεία για τον χανταϊό.

Η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική και περιλαμβάνει:

ενυδάτωση
ξεκούραση
ιατρική παρακολούθηση

Τα αντιβιοτικά δεν έχουν καμία δράση, καθώς πρόκειται για ιό και όχι για βακτήριο.

Δύσκολη και η διάγνωση
Υπάρχουν ειδικά τεστ για την ανίχνευση του ιού, ωστόσο δεν αποτελούν εξετάσεις ρουτίνας, καθώς πρόκειται για σπάνια νόσο.

Η έγκαιρη διάγνωση παίζει σημαντικό ρόλο, αν και η θεραπευτική προσέγγιση παραμένει περιορισμένη.

Τι πρέπει να προσέχουμε
Ο κ. Σουρβίνος υπογράμμισε ότι η βασική άμυνα απέναντι στον ιό είναι η πρόληψη και η τήρηση κανόνων υγιεινής.

Συγκεκριμένα:αποφυγή επαφής με τρωκτικά ή τα περιττώματά τους
καλός εξαερισμός χώρων
χρήση μάσκας σε κλειστούς χώρους με πιθανή παρουσία τρωκτικών
καθαρισμός αποθηκών με προσοχή
σφράγιση χώρων όπου μπορούν να εισέλθουν τρωκτικά

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε αποθήκες, παλιά κτίρια ή χώρους όπου μπορεί να υπάρχει αόρατη σκόνη από μολυσμένα υλικά.

Μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο;
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι εξαιρετικά σπάνια.

Ο βασικός φορέας παραμένουν τα τρωκτικά, ενώ τα περισσότερα περιστατικά συνδέονται με κοινή έκθεση σε μολυσμένο περιβάλλον.

Πού έχει εμφανιστεί
Οι μεγαλύτερες επιδημίες έχουν καταγραφεί:

στις Ηνωμένες Πολιτείες
στην Ασία
στην Αφρική

Στην Ευρώπη τα περιστατικά είναι περιορισμένα και κυρίως εισαγόμενα.

Το μήνυμα για την Κρήτη
Ο καθηγητής επεσήμανε ότι, παρότι πρόκειται για σπάνιο ιό, το πρόσφατο περιστατικό αποτελεί μια σαφή υπενθύμιση ότι η επαγρύπνηση είναι απαραίτητη, ειδικά σε περιοχές με έντονη τουριστική δραστηριότητα και κίνηση κρουαζιερόπλοιων, όπως η Κρήτη.

Όπως είπε χαρακτηριστικά, η σωστή προετοιμασία και η τήρηση των κανόνων υγιεινής αποτελούν το «κλειδί» για την αποφυγή δυσάρεστων εξελίξεων.